به یاد دکتر جلال ستاری

به یاد دکتر جلال ستاری

      گــرچه از هـر ماتمی خیزد غمی           فرق دارد مـــاتمی با مــــاتمی

      لاجـــــرم در مــرگ مردان بزرگ          گفت باید: «ای دریغا عالمی!»

                                                                                                            (صادق سرمد)

 

دکتر جلال ستاری، اسطوره‌شناس و تنها شاگرد ایرانی کارل گوستاو یونگ، عصر روز شنبه، ۹ مرداد ۱۴۰۰ در شهر کرج از جهان رفت. استاد متولد ۱۴ مرداد ۱۳۰۱ در شهر رشت بود. تحصیلات دوره ابتدایی را در رشت سپری کرد و به هنگام انتقال پدر از رشت به تهران، تحصیلات دوره متوسطه را با نمرات درخشان در دبیرستان شهیر دارالفنون به پایان برد. پس از آن با قبولی در آزمون سراسری اعزام دانشجویان به اروپا، در هیئتی از دانشجویان ایرانی که دکتر پریرخ دادستان و دکتر محمود منصور نیز در میانشان بودند، برای ادامه تحصیل به انستیتو ژان ژاک روسوی ژنو رفت و تحصیلات خود را تا مقطع دکتری در رشته روانشناسی و پداگوژی، زیر نظر اساتید این مرکز و در رأس آنان، ژان پیاژه، به پایان برد. هر چند دوستی نزدیکی میان او و ژان پیاژه و همینطور خواهر روانکاو او (مارت پیاژه) درگرفت، اما توجهش به خصوص با حضور در کلاس‌های ریموند دو سوسور، روانکاو اهل سوئیس و فرزند فردینان دو سوسور مشهور و بعدها تحلیل شخصی با او، بیشتر و بیشتر معطوف به روانکاوی شد. نظر به علائق فرهنگی که داشت، اندیشه‌های یونگ را با علائق خود همسوتر دید و بالاخره توانست در جلسات سخنرانی هفتگی او در بیمارستان روا‌پزشکی بورگ‌هلتزلی که محل آموزش و تردد بسیاری از روانکاوان سرآمد اروپا بود حاضر شود. یونگ دانشجوی جوان ایرانی را به حضور پذیرفت و تشویقش کرد تا در حوزه اساطیر ایرانی پژوهش کند. پس از بازگشت به ایران، ستاری مدتی به تدریس مباحث مربوط به سینما، فرهنگ و اسطوره‌شناسی به دانشجویان رشته‌های تئاتر و سینما و روان‌شناسی مشغول بود و از همان زمان به تألیف و ترجمه آثاری در زمینه روان‌شناسی و اسطوره‌شناسی پرداخت. اما پس از مدتی و به خاطر علائق و تجربیاتش در عرصه هنر، جذب وزارت فرهنگ و اندکی بعد، دستیار مهرداد پهلبد، وزیر فرهنگ وقت شد. پس از انقلاب از کلیه مشاغل دولتی دست کشید و به تألیف و ترجمه در حوزه اسطوره‌شناسی، روانکاوی، مطالعات فرهنگی و نمایش پرداخت. او در سال ۱۳۸۴ نشان فرهنگ و هنر را از وزارت فرهنگ فرانسه دریافت کرد. از دهه پنجاه به بعد آثاری از آنتونن آرتو، رنه آلندی، گاستون باشلار، ژرژ دومزیل، ولادیمیر پراپ و بسیاری از اصحاب آثار حکمت خالده یا جاودان خرد، نظیر فریتیوف شوئون و رنه گنون و… ترجمه کرد که در آن روزگار نام‌های آشنایی نبودند و ای بسا حتی امروز هم برای بسیاری نیستند. او آثار متعددی از روانکاوان به خصوص اروپایی به فارسی ترجمه کرد که یا در قالب مجموعه مقالات یا به عنوان کتاب‌هایی مستقل به چاپ رسیده‌اند. استاد ستاری به زبان فارسی و فرانسوی و فرهنگ ایران و اروپا احاطه‌ای چشم‌گیر داشت. با موسیقی بسیاری از فرهنگ‌های جهان آشنایی بود و خود روزگاری مشق ویلن می‌کرد. فارسی و فرانسوی را نیکو می‌نوشت و نثرش به هر دو زبان روان و آموختنی بود. از استاد ستاری بیش از ۱۰۰ عنوان کتاب به یادگار مانده است و به همین قرینه، بسیاری او را بنیان‌گذار اسطوره‌شناسی نوین در ایران می‌دانند.

به قلم مهیار علینقی

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *